Inleiding

Een rhabdomyosarcoom is een zeer kwaadaardig gezwel. Het komt vooral voor in het hoofd-halsgebied, bij de blaas, de nieren en de geslachtsorganen en in de armen en benen.
Bij kinderen jonger dan vier jaar ontstaan de tumoren uit embryonaal weefsel. Vooral het hoofd, het halsgebied en de blaas zijn dan aangedaan. Bij kinderen ouder dan vier jaar zit de tumor in de willekeurige spieren. Dit is vaak een agressievere vorm. Bij pubers komt de tumor het meest voor bij de blaas, de nieren en de geslachtsorganen.
De aandoening komt meestal voor bij kinderen die jonger zijn dan tien jaar. Bij vijf procent van alle kankergevallen bij kinderen gaat het om een rhabdomyosarcoom. In Nederland zijn er dertig tot veertig nieuwe gevallen per jaar.

Oorzaken

De oorzaak van een rhabdomyosarcoom is onbekend. Kinderen met bepaalde geboorteafwijkingen (zoals neurofibromatose) lijken meer kans te hebben.

Verschijnselen

Meestal doet een zwelling geen pijn.
Bij gezwellen in het hoofd en de hals kan de patiënt last hebben van bloedingen, een verstopte neus en slikproblemen. Bij een tumor in het hoofd kan de patiënt afwijkingen aan het zenuwstelsel krijgen. Een oog kan uitpuilen door een gezwel in de oogkas. Bij een gezwel bij het oor kan een kind doof worden.
Gezwellen bij de blaas, de nieren en de geslachtsorganen kunnen de urinewegen dichtdrukken. De patiënt kan last hebben van plasproblemen, bloed bij het plassen of bloedverlies uit de vagina. Een zwelling in de lies of balzak kan zichtbaar zijn.
Gezwellen in de armen en benen veroorzaken een zwelling in de spieren. Die is aanvankelijk pijnloos en lijkt op een kneuzing. De zwelling wordt pijnlijk als ze groeit en zenuwen en bloedvaten dichtdrukt.

Diagnose

Voor de diagnose neemt de arts een stukje weefsel weg (weefselbiopsie). Dat onderzoekt hij onder de microscoop. Ook kijkt hij met een CT- of MRI-scan hoe groot het gezwel is. De arts onderzoekt daarnaast of er uitzaaiingen zijn naar de lymfeklieren, het beenmerg, de hersenen, de longen en de botten.

Behandeling

Meestal verwijderen de behandelaren het gezwel tijdens een operatie.. Ook geven ze de patiënt vaak kankerremmende geneesmiddelen chemotherapie (kankerremmende geneesmiddelen) en bestraling.

Vooruitzichten

De overlevingskansen hangen af van de plaats, de grootte en de uitzaaiing van het gezwel. Bij een tumor in de oogkas, vagina of testikels overleeft zeventig tot negentig procent van de kinderen. Bij tumoren in de blaas, in de buurt van de hersenvliezen en in de armen en benen zijn de vooruitzichten slechter. Als het gezwel is uitgezaaid, is de kans op genezing tien tot twintig procent.

Meer informatie

Informatie van Stichting Kinderoncologie Nederland
http://www.skion.nl

Website van de Vereniging ‘Ouders, Kinderen en Kanker’
http://vokk.nl/index.cfm

Website van Nationaal Kinderoncologisch Centrum
http://www.nkoc.nl/home

(Engels) Informatie van de National Library of Medicine over rhabdomyosarcoom.
http://www.nlm.nih.gov/